Emsal karar araştırması neden bu kadar zaman alıyor?
Bir avukatın haftasını kaybettiren işlerin başında emsal karar araması gelir. Yargıtay'ın resmi portalında bir kavram için arama yapıldığında çoğu zaman binin üzerinde sonuç döner; bunların hangisi gerçekten somut olayınıza yakın, hangisi yıllar önce verilmiş ve sonradan değişen bir mevzuata dayanıyor, hangisi Hukuk Genel Kurulu kararıyla terk edilmiş içtihat... Bunları ayırt etmek başlı başına bir uzmanlık. Kazancı veya Lexpera abonelikleri bu süreyi azaltıyor olsa da yıllık on binlerce TL maliyet, yine de kelime tabanlı arama mantığını aşamıyor. Bir avukatın elinde aslında olan, somut bir olay ve hukuki bir soru. Klasik veritabanları ise ondan kavram listesi istiyor.
Bu noktada anlamsal arama (semantic search) devreye giriyor. Doğal dilde yazdığınız "müteahhitin teslim ettiği dairede gizli ayıp tespit edildi, satıcının sorumluluğu ne kadar?" sorusunu, sistem TBK m. 219 ve devamı kapsamında satıcının ayıba karşı tekeffül sorumluluğuna dair Yargıtay 13. Hukuk Dairesi ve 23. Hukuk Dairesi'nin son beş yıldaki kararlarına dönüştürüyor. Aradaki fark sadece kelimeyi cümleye çevirmek değil, kavramları doğru hukuki ekosisteme oturtabilmek.
Yargıtay'da daire bilgisi neden önemli?
Yargıtay 2020 reformu sonrası 23 hukuk ve 23 ceza dairesi olarak yapılandırıldı. Her dairenin kendine ait uzmanlık alanı var: 22. Hukuk Dairesi iş davalarına bakar, 13. Hukuk Dairesi ayıp ve eksik ifa, 6. Hukuk Dairesi tahliye davaları, 11. Hukuk Dairesi ticari uyuşmazlıklar... Doğru dairede arama yapmak sonuç sayısını yüzde sekseni aşan oranda azaltır. Sorun şu ki, daire bilgisi yalnızca deneyimli avukatlarda var. Stajyer veya yeni mezun bir avukat için bu kapsamı bilmek başlı başına bir öğrenme süreci. AvukatAI sorgunuzu otomatik olarak ilgili daireye yönlendiriyor; tercih ederseniz manuel daire filtresi de açık bırakılıyor.
Hukuk Genel Kurulu ve içtihat istikrarı
Yargıtay daireleri arasında çelişen kararlar olabilir. Bu çelişki Hukuk Genel Kurulu (HGK) önüne taşındığında ve karara bağlandığında, HGK kararı bağlayıcı içtihat haline gelir. Avukat olarak bilmeniz gereken şey, dayandığınız bir Hukuk Dairesi kararının daha sonra HGK tarafından terk edilip edilmediği. Klasik veritabanları bunu sizin için takip etmez; karar metnine girince "hâlâ geçerli mi?" sorusuna kendiniz cevap vermek zorundasınız. AvukatAI, bir karar görüntülendiğinde, o karar üzerinde sonradan verilmiş çelişen veya doğrulayan kararları otomatik olarak yan panele getiriyor.
BAM dönemi ve istinaf yargılamasının değişen yüzü
20 Temmuz 2016'da istinaf yürürlüğe girdiğinde, mahkeme kararlarına karşı doğrudan Yargıtay'a temyiz başvurusu yerine önce bölge adliye mahkemelerine gidilmesi gerekti. O tarihten bu yana BAM'lar yüz binlerce karar yayınladı ve bu kararların önemli bir kısmı, parasal sınır altında kalan dosyalarda artık kesin nitelikte. Bu, BAM kararlarının pratikte Yargıtay kararı kadar bağlayıcı bir kaynağa dönüştüğü anlamına geliyor. Özellikle iş ve aile davalarında BAM içtihadını taramadan dilekçe yazmak, eksik bir araştırma sayılır. AvukatAI'da BAM kararları dairelerine, illere ve dava türlerine göre filtrelenebiliyor.
Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararları
23 Eylül 2012 sonrasında AYM'ye yapılan bireysel başvurular, özellikle adil yargılanma hakkı (m. 36), mülkiyet hakkı (m. 35), ifade özgürlüğü (m. 26) gibi temel hak ihlalleri için kritik bir kaynak haline geldi. Bir Yargıtay temyiz reddine karşı bireysel başvuru hazırlarken benzer durumlardaki AYM içtihadını bulmak, başvurunuzun kabul edilebilirlik aşamasını geçmesi için neredeyse zorunlu. AvukatAI'ın AYM bölümünde, başvuru türü (kabul edilebilirlik, esas, ihlal kararı), ihlal edilen anayasal hak ve bireysel başvuru numarası bazında arama yapılabiliyor.
Eski tarihli kararı kullanırken nelere dikkat etmeli?
818 sayılı eski Borçlar Kanunu, 1 Temmuz 2012'de 6098 sayılı yeni TBK ile değişti. Aynı şekilde 743 sayılı eski Medeni Kanun yerini 4721 sayılı TMK'ye, 1475 sayılı eski İş Kanunu yerini 4857 sayılı yeni İK'ya bıraktı. Bu değişiklikler öncesi verilen Yargıtay kararları, somut olayda ilkenin değişmediği durumlar dışında doğrudan referans alınamaz. AvukatAI her kararın altına, dayandığı kanun maddesi sonradan değişmişse net bir uyarı koyuyor: "Bu karar 818 sayılı eski TBK m. 96'ya dayanmaktadır. Yeni TBK m. 112 farklı düzenleme içermektedir." Bu detay, yanlış emsal kullanımının önündeki en büyük engel.